در وادی هنر

مشکلات فراروی درس هنر چشم ، چشم ، دو ابرو... چوب ، چوب... يه گردن!» براي بسياري از بچه ها، اولين جرقه هاي نقاشي با زمزمه اين شعر کودکانه معني مي شود. بچه ها بزرگتر که مي شوند يک تکه کاغذ سفيد و يک مداد سياه آنها را از هياهوي دنياي بزرگترها دور مي کند. بچه ها نقاشي مي کشند و کاغذ سفيد مي شود خانه اي با دودکشي روي سقف ، درختهايي پرشکوفه و سبز، آسماني آبي و خورشيدي که حتي از بين ابرها هم مي درخشند. بيشتر بچه ها با نقاشي کردن پا به دنياي پررمزوراز هنر مي گذارند. زنگ هنر در مدرسه ها، بيشتر نقاشي است و بعدترها خطاطي. بچه ها اما همين زنگهاي کوتاه را دوست دارند. زنگهايي که مي توانند فارغ از درس ، حساب و هندسه ، ساعتي را روي کاغذ، به روياهايشان رنگ واقعيت بزنند. در دنياي امروز، متخصصان امر تعليم و تربيت ، هنر را عاملي براي پاسخگويي به نيازهاي مهم بشري چون پرداختن به حرفه مطلوب ، برقراري ارتباط و بروز ارزشهاي انساني مي دانند که فرد را قادر مي سازد با بهره گيري صحيح از استعداد و نيروهاي خود به رضايت مندي اجتماعي و اقتصادي دست يابد. در عرصه ياددهي و يادگيري هنر، دانش آموز مي تواند از طريق انواع رشته هاي هنري به نيازها، علايق ، اميدها و ايده آلهايش تجسم بخشد و قدرت تخيل ، خلاقيت و استعدادهايش را به شکل عيني برساند. بر اين اساس اگر دانش آموزي نتواند مفاهيم انساني چون خانواده ، تحصيل ، طبيعت ، عشق ، کار و... را با زبان هنر بيان کند، آموزش کامل دريافت نکرده است. در هر حال از زمان انسان هاي غارنشين تا به حال ، هنر در هر سني همراه بشر بوده است چرا که فعاليت هنري به فرد کمک مي کند تا جامعه و محيط فيزيکي را بشناسد و از اين طريق به احساس رضايت برسد، طوري که حتي عده اي از متخصصان تاريخ هنر بر اين عقيده اند که انسان بدوي نيز باور داشته است با ترسيم شکل يک جانور بر آن تسلط مي يابد و در شکار آن موفق مي شود. طبق تحقيقي که توسط دکتر غلامرضا حاج حسين نژاد انجام شده ، دانش آموزان در هر سه دوره تحصيلي عنوان مي کنند مدارس ما خيلي خشک ، بي روح و درسهاي ما کسل کننده است ؛ که اين امر در درازمدت بر وضعيت روحي و رواني آنان نيز اثر مي گذارد. در حالي که در کشورهاي پيشرفته مدارس فقط تامين کننده تعداد ظاهري نيروي انساني جامعه نيستند، بلکه در حقيقت تامين نيروي انساني کيفي جامعه را به عهده دارند. پس براستي با توجه به اهميت کارکرد هنر، چرا درس هنر در مدارس ما به جايگاه مناسب خود دست نيافته است؟ آيا کسي در دوره دبيرستان که رشته رياضي ، تجربي و انساني را انتخاب مي کند نيازي به درک و شناخت هنر ندارد. در اين رابطه از مهمترين پيشنهادها و راهکارهاي مطمئن هنر به موارد زير مي توان اشاره کرد: 1-ايجاد تغيير و تحول اساسي در کتابهاي هنر 2-ارتقاي برنامه ريزي براي آموزش هنر 3-آگاهي دادن بيشتر به مديران و والدين دانش آموزان درباره اهميت و نقش هنر در زندگي دانش آموزان 4-برگشت به هنر اسلامي ايراني با استفاده از امکانات مدرن و معاصر 5-به کارگيري افراد متخصص در رشته هنر 6-ايجاد کارگاه هاي آموزشي ، چراکه کمبود فضاي آموزشي معلمان هنر را وادار به چشم پوشي از بسياري از برنامه و فعاليت هاي لازم مي کند. 7-هدفمند کردن هنر در آموزش 8-افزايش ساعت تدريس هنر. نقش کتاب هنر در تدريس فاطمه عنابستاني ، دبير يکي از مدارس هنر با تاکيد بر اهميت جنبه کاربردي هنر در مدارس مي گويد: کتب هنر به عنوان مرجع آموزشي با نيازهاي مورد علاقه امروز دانش آموزان تدوين نشده است. در کتابها به صورت تاريخچه ، مواردي از گرافيک و طراحي ياد مي شود و اثري از مهارت آموزشي نيست. به طوري که بيشتر معلمان هنر به ناچار کتابهاي فارسي را به لحاظ کتابت ، گرافيک ، معرفي طبيعت ، طراحي و تذهيب هنري تر مي دانند و از آن در امر تدريس بهره مي گيرند. وي مي افزايد: مفهوم درس هنر براي دانش آموزان ما نقاشي و خط معني شده است در حالي که امروزه در دنيا موفقيت و کسب رضايت در مناسبات اجتماعي و اقتصادي از راه اشکال هنر مانند موسيقي ، فيلم ، تئاتر، دکوراسيون ، تبليغات و امثالهم آموزش داده مي شود. و همين طور بايد به اهميت و نقش هنر در زندگي طوري پرداخته شود که دانش آموز بياموزد تميزي ، نظم و ترتيب از هنر گرفته شده است يا در هر پيشه اي مانند خانه داري ، پزشکي ، کارمندي، معلمي و غيره بايد هنرمند بود تا بتوان با بهره جستن از استعداد و فکر و به قولي با هنر به خرج دادن به فردي خلاق و بانشاط تبديل شد. نقش خانواده ها و مديران برخي از خانواده ها، تدريس و آموزش هنر را در طول سال تحصيلي ضروري نمي دانند. ميزان درس خواندن و تشخيص استعداد فرزندان ، تنها محدود به نمرات بالا در رياضيات و علوم است و در نهايت شايد در روزهاي تابستان گوشه چشمي به هنر بکنند. ليلا، دانش آموز دوم راهنمايي مي گويد: هميشه بهترين نمره را از درس نقاشي مي گيرم. ولي خانواده ام به اين نمره من اهميت نمي دهند. مادرم مي گويد: اگر رياضي 20بگيري ، معلوم مي شود که درسخواني. بهتر است هشدار کارشناسان علوم تربيتي را جدي گرفت چراکه اندکي ناآگاهي از چگونگي هدايت استعداد فرزندان مي تواند در جهت تخريب و تضعيف فرد باشد. ديوار کوتاه زنگ هنر معصومه صفايي دانش ، معلم هنر سوم راهنمايي نيز با اشاره به زمان 45دقيقه اي زنگ هنر در هفته مي گويد: گاه مديريت مدارس همين فرصت ناچيز را به ساير دروس اختصاص مي دهد و از معلمان مي خواهد براي جلب رضايت خانواده ها به چشم نوازي نمره اي مطلوب در کارنامه دانش آموز قناعت کنند. گاه اين جايگزيني نه تنها شامل درس ، بلکه معلم هم مي شود؛ يعني معلماني سر کلاس هنر حاضر مي شوند که در آن زمان وقت خالي دارند. هنر و دنياي ماشيني در دنياي پرهياهو و ماشيني امروز، جامعه شناسان حضور هنرمند را در پيشبرد فرهنگ همراه با رشد صنعت ضروري مي دانند و معتقدند اگر ما فناوري را به عنوان يک پديده زيباشناختي ببينيم و از اين زاويه با آن برخورد کنيم ، مي بينيم صنعت از جهاني با فرهنگ متفاوت به داخل کشور ما منتقل شد و برخورد ما کاملا فني و ابزاري بود؛ ولي صنعت ماشين در جامعه اوليه ريشه در زيباشناسي ، هنر و ادبيات آن جامعه داشته و دارد و شخصي مانند لئوناردو داوينچي ، صنعتگري هنرمند از ايده آلهايش در علم بهره مي گيرد و باعث رشد صنعت مي شود. حال اگر فرهنگ سازي و اطلاع رساني ما در اين زمينه با حضور کارشناس هنر صورت بگيرد، شاهد بسياري از مشکلات اجتماعي نخواهيم بود. هنر دانش آموز گاه معلمان هنر باذوق ، دست به ابتکاراتي در تقويت رشد، ديد و فهم دانش آموز مي زنند. براي مثال بازديد از موزه ها، اماکن تاريخي ، نمايشگاه ها و به تصوير کشيدن و بحث درباره ديده ها و شنيده هاي دانش آموزان از جمله آنهاست. مسعود صادقي ، معلم هنر، به تجربه تماشاي فيلمهاي تاريخي و اجراي نمايش برخي از وقايع کتاب تاريخ توسط دانش آموزان اشاره مي کند و مي گويد: استقبال دانش آموزان از اين گونه برنامه ها همراه فهم و درک بيشتر موضوعات درسي ، باعث نشاط ذهن و برانگيختن حس کنجکاوي مي شود. به طوري که ديد و فهم و ميل به جستجو در اين دسته از دانش آموزان نسبت به ساير دانش آموزاني که اين گونه برنامه ها را نداشته اند، بيشتر مي شود. پس در صورت برنامه ريزي اصولي و حرکت کارشناسانه ، مي توان با نگاهي نو به سراغ هنر رفت و به تربيت صحيح نيروي انساني پرداخت و به حرف بزرگان دينمان رسيد که «کسي که از کودکي ساختن و آبادکردن را بياموزد، از ويران کردن و تباهي به دور خواهد بود.» روشنک نوروزي پناه نسخه قابل چاپ ارسال با تشکر جمع آوری مهدی عباسیان نسخه چاپي خبر اين صفحه را براي دوستان خود بفرستيد